Podstawy

(tekst ten został opublikowany w Gitarzyście 04/2008)

W ostatnim czasie wśród gitarzystów akustycznych można zaobserwować boom na gitarę fingerstyle. Mimo, że styl ten był już popularny w połowie XX wieku (głównie w USA) za sprawą M.Travisa, a potem C.Atkinsa i J.Reeda, dopiero teraz przeżywa wielki renesans. Dlaczego tak się dzieje? Myślę, że przyczyniło się do tego dwóch wielkich wirtuozów gitary akustycznej oraz serwis YouTube. Gitarzyści, o których mowa to Tommy Emmanuel i Andy Mckee. Chyba większość z nas widziała klip „Drifting", w którym Mckee na jednej gitarze gra melodie, bas oraz wybija perkusyjny rytm, pukając w gitarę. Tommy oraz Andy stali się ikoną nowoczesnej gitary fingerstyle i wyznaczyli nowy kierunek w tej dziedzinie, inspirując tysiące młodych gitarzystów.

Na początku postaram się wyjaśnić, co kryje się pod pojęciem fingerstyle. Niestety nie ma jednej trafnej definicji. Z jednych źródeł dowiemy się, że jest to odpowiednik fingerpickingu. Inne źródła zaliczają fingerstyle do ogólnego pojęcia jakim jest fingerpicking. Moim zdaniem fingerstyle jest czym innym, tworzącym nową jakość i zgodnie z definicją T.Emmanuela – jest przełożeniem techniki pianistycznej na gitarę, gdzie kciuk prawej ręki pełni taką samą rolę jak lewa ręka pianisty, natomiast pozostałe palce wykonują taką samą pracę jak prawa ręka pianisty. Charakterystycznym elementem tego stylu jest łączenie na jednym instrumencie melodii, basu, podkładu rytmicznego czy nawet elementów perkusyjnych. Można powiedzieć, że gitarzysta fingerstyle wykonuje pracę za cały zespół. Styl ten nie jest łatwy i wymaga pewnych predyspozycji. Jeśli przykładowo macie na gitarę tylko kilka godzin w miesiącu to niestety nie wypracujecie na tyle dobrej techniki, aby na odpowiednim poziomie prezentować utwory. Warto wziąć na to poprawkę, aby później się nie rozczarować. Na swojej muzycznej drodze spotkacie niezliczoną ilość trudnych do złapania akordów, sporym ułatwieniem będzie, jeżeli natura obdarzyła was długimi palcami. Zapamiętajcie, że często będziecie łapać dźwięki na gryfie za pomocą kciuka lewej ręki – co jest praktycznie zabronione w muzyce klasycznej.

W dzisiejszym odcinku zajmiemy się samym kciukiem. Pierwszym krokiem, który musimy wykonać to osiągnięcie niezależności kciuka prawej ręki. Co to znaczy? W pewnym sensie nasz kciuk połączony jest z pozostałymi palcami. Spróbujcie pograć kilka dźwięków techniką palcową i zobaczycie, że gdy wydobywacie dźwięk określonym palcem prawej ręki (np. środkowym) to często bez waszej intencji porusza się sąsiedni palec. Podobnie sytuacja wygląda z kciukiem – jeśli spróbujecie zagrać jednocześnie bas i melodie to może się okazać, że kciuk zamiast wykonywać swoją pracę „zbuntuje się" i będzie próbować dołączyć się do grania tego co robią pozostałe palce. Pierwsze tygodnie powinniście poświęcić na trening kciuka, mający na celu naukę wspomnianej wyżej niezależności. Ćwiczenia w dzisiejszym odcinku będą pierwszym krokiem w tym kierunku. Aby przystąpić do ćwiczeń w pierwszej kolejności musicie nastroić gitarę do stroju Dropped D (D A D G B E) – wystarczy, że opuścicie strunę basową E o cały w ton w dół do dźwięku D. Jeśli wcześniej nie spotkaliście tego stroju, warto go zapamiętać, gdyż jest on bardzo przydatny i otwiera nowe możliwości przy komponowaniu utworów. Ćwiczenie możecie wykonać grając samymi palcami lub palce + pazurek na kciuk (thumbpick). Zachęcam was do nauki obu technik, ponieważ każda z nich pozwala uzyskać inne brzmienie. Każdy z przykładów zamieszczonych na płycie CD zagrałem na dwa sposoby – bas bez wytłumienia oraz bas z wytłumieniem. Polecam ćwiczyć w podobny sposób.

Odtwarzacz

PRZYKŁAD 1 angażuje do pracy tylko kciuk. Zapamiętajcie, że w fingerstyle kciuk odpowiedzialny jest za struny basowe E, A i D. Postarajcie się za pomocą kciuka lub pazurka na kciuk zagrać pustą strunę basową E (w tym wypadku obniżona do D), a następnie pustą strunę D. Może wydawać się do dziecinnie proste, ale niestety to tylko pozory. Zauważcie, że bas z przykładu 1 pojawia się także, w kolejnych ćwiczeniach, ale dodatkowo jednocześnie z akordami.

Odtwarzacz

PRZYKŁAD 2 łączy wspomniany wcześniej bas z akordami D, Dmaj7 oraz D7. Bas gramy w ten sam sposób jak w poprzednim ćwiczeniu, czyli kciukiem. Akordy, które się pojawiają zagrajcie za pomocą pozostałych palców prawej ręki. Palec wskazujący odpowiada za strunę G, środkowy za strunę B, a serdeczny za strunę E. Aby ułatwić sobie grę, możecie złapać akord Dmaj7 samym palcem wskazującym lewej ręki. Ważne jest, aby akord który gracie na początku taktu wybrzmiewał w czasie, gdy uderzacie struny basowe.

Odtwarzacz

PRZYKŁAD 3 jest bardziej wymagający. Opalcowanie, bas oraz akordy pozostają takie same jak w poprzednim ćwiczeniu. Tym razem akord nie występuje tylko na początku taktu, ale jest także przeplatany z basem. Spróbujmy zapamiętać schemat - najpierw gramy strunę basową E jednocześnie z akordem, następnie uderzamy strunę basową D za pomocą kciuka oraz ponownie gramy akord, ale tym razem bez basu. Na zakończenie uderzamy sam bas, już bez akordów, czyli kolejno struna basowa E oraz D. Ważne, aby zapamiętać te wszystkie elementy i ułożyć je w odpowiedniej kolejności.

Odtwarzacz

PRZYKŁAD 4 jest ostatnim ćwiczeniem w tym odcinku. Akordy oraz opalcowania pozostają bez zmian. Poprawne wykonanie tego ćwiczenia będzie zależeć, od tego jak dobrze opanowaliście poprzednie. Postarajcie się zapamiętać, kiedy bas jest grany z dźwiękami akordu oraz kiedy występuje samotnie. Zacznijmy od początku – zagrajcie strunę basową E jednocześnie z dźwiękiem Gb (2 próg na strunie wiolinowej E), następnie uderzcie dźwięk D (3 próg na strunie B), a na końcu strunę basową D przy użyciu kciuka.

W następnym kroku gramy dźwięk GB (2 próg na strunie wiolinowej E), a na zakończenie uderzamy struny basowe E oraz D. Jeśli do tego momentu opanujecie ćwiczenie, dalsza cześć nie będzie problemem, ponieważ zmieniają się tylko akordy, a opalcowania pozostają bez zmian. Ponownie gracie strunę basową E z dźwiękiem Gb (2 próg na strunie wiolinowej E), jednak tym razem zamiast dźwięku D na strunie B, uderzacie dźwięk Db (2 próg na strunie B). W dalszej kolejności gracie strunę basową D, ponownie dźwięk Gb na strunie wiolinowej E, a na zakończenie struny basowe E i D. W ten sposób ograliśmy akord Dmaj7 razem z basem. Został nam jeszcze akord D7, który w praktyce ogrywacie tak samo jak poprzednie, po prostu pamiętajcie o tym aby zamiast dźwięku Db (2 próg na strunie B) zagrać dźwięk C (1 próg na strunie B). W ostatniej fazie ćwiczenia wracamy na akord Dmaj7, który ogrywaliśmy wcześniej.

autor tekstu: Piotr Słapa